Rác thải nhựa ở điểm đến: mốc nào đã đến hạn, và một hòn đảo đã làm thế nào

Điều 64 Nghị định 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022, quy định chi tiết Luật Bảo vệ môi trường, đặt một lộ trình nhiều bước. Theo bài tổng hợp của Bộ Công Thương, sau năm 2025 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải bảo đảm không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học tại trung tâm thương mại, siêu thị, khách sạn, khu du lịch, trừ sản phẩm, hàng hóa có bao bì nhựa khó phân hủy sinh học.

Danh mục sản phẩm trong lộ trình gồm sản phẩm nhựa dùng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học, túi ni lông khó phân hủy, hộp xốp đựng thực phẩm và sản phẩm chứa vi nhựa. Ngưỡng kích thước, độ dày túi và các ngoại lệ cần đọc trong nguyên văn nghị định.

Cù Lao Chàm, nay thuộc thành phố Đà Nẵng sau khi Quảng Nam hợp nhất, là ví dụ được dẫn nhiều nhất. Theo Báo Văn Hóa năm 2019, chiến dịch không dùng túi ni lông bắt đầu từ tháng 8/2009 ở xã Tân Hiệp. Đến năm 2019, sau mười năm, lượng túi ni lông sử dụng giảm khoảng 85–90%.

• Kiểm tra ở bến. Tổ liên ngành kiểm tra khách ra đảo; ai mang túi ni lông được đổi sang túi lưới, túi thu về được chở vào đất liền xử lý.
• Mua lại túi đã dùng từ hộ dân và cửa hàng; cho tiểu thương mượn hộp đựng thức ăn dùng nhiều lần.
• Cho mượn túi ở chợ Tân Hiệp, tổ chức dọn vệ sinh định kỳ.
• Chế tài: tổ kiểm tra lập từ năm 2010; doanh nghiệp vi phạm bị phạt 1–2 triệu đồng, tiểu thương 300.000–500.000 đồng, hộ gia đình bị nhắc tên và mất danh hiệu gia đình văn hóa.
• Truyền thông qua loa phát thanh, họp dân, tờ rơi, cuộc thi.

Điều đáng học không nằm ở một biện pháp, mà ở việc các biện pháp chạy cùng lúc và kéo dài mười năm: kiểm soát ở cửa vào (bến tàu), thay thế (túi lưới, hộp mượn), mua lại, phạt. Một hòn đảo có một cửa vào dễ làm hơn một bản có nhiều lối; nhưng logic thì giống nhau.

• Mang bình nước cá nhân; nhiều điểm đến đã có chỗ rót nước.
• Từ chối ống hút, túi nhỏ khi mua hàng; mang túi vải.
• Ở bản vùng cao, mang rác của mình xuống thị trấn.
• Hỏi homestay có nước uống rót không, thay vì mua chai.