Du lịch bền vững: từ định nghĩa trong luật tới việc ở điểm đến

Quyết định 147/QĐ-TTg ngày 22/01/2020 đặt quan điểm phát triển du lịch bền vững và bao trùm, theo hướng tăng trưởng xanh, thích ứng biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học. Phần giải pháp về môi trường gồm kiểm soát ô nhiễm từ hoạt động du lịch, khuyến khích năng lượng sạch, tái chế, giảm phát thải khí nhà kính và chủ động phòng chống thiên tai.

Quyết định 509/QĐ-TTg ngày 13/6/2024 đi xa hơn một bước bằng một chỉ tiêu đo được: đến năm 2030, toàn bộ khu, điểm du lịch, cơ sở lưu trú và cơ sở dịch vụ ven biển không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi ni lông khó phân hủy. Đây là một trong số ít chỉ tiêu môi trường của ngành có hạn và phạm vi rõ.

Luật Di sản văn hóa số 45/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 23/11/2024 và có hiệu lực từ 01/7/2025, thay luật cũ. Luật mới có 9 chương, 95 điều, nhiều hơn luật trước 2 chương và 22 điều. Theo tài liệu giới thiệu luật của Sở Tư pháp Đắk Lắk, luật quy định Quỹ bảo tồn di sản văn hóa, khuyến khích cộng đồng địa phương tham gia bảo vệ và phát huy giá trị di sản, và quy định việc cắm mốc khu vực bảo vệ di tích.

Tài liệu giới thiệu không nhắc sức chứa hay giới hạn khách tại di tích. Trên thực tế, cách di sản và du lịch nối với nhau ở cấp làng thường đơn giản hơn: tiền vé. Ở làng rau Trà Quế, vé 35.000 đồng mỗi khách được dùng trả lương cán bộ, vệ sinh, bảo vệ, hỗ trợ lễ hội Cầu Bông, hạ tầng và quảng bá. Nghề trồng rau ở đây được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2022, nên vé tham quan cũng là một cách trả tiền cho việc giữ nghề.

Một bài học từ chính Trà Quế: phần lớn khách đi theo tour và chỉ ở khoảng 30 phút, nhiều người chỉ đạp xe qua làng. Di sản sống cần người ở lại đủ lâu để mua một bữa ăn, một buổi làm vườn. Chi tiết ở trang mô hình Trà Quế.

Các mốc pháp lý về nhựa và di sản đều có hiệu lực theo giai đoạn: sau năm 2025, từ 01/01/2026, giai đoạn 2026–2030, sau 31/12/2030. Nghị định hướng dẫn có thể thay đổi, địa phương có thể ban hành quy định chặt hơn. Nếu bạn làm việc với một khu du lịch cụ thể, hãy đọc quyết định của tỉnh và văn bản gốc trước khi áp dụng; dòng nguồn cuối mỗi mục cho biết ban biên tập kiểm lần cuối ngày nào.